שפרעם - רחוב ג'בור יוסף ג'בור | شفاعمرو - شارع جبور - טכניון - החממה החברתית שפרעם - רחוב ג'בור יוסף ג'בור | شفاعمرو - شارع جبور - טכניון - החממה החברתית
סטודנטים

אלון כץ , אור שמואל
ألون وأور
הפקולטה לארכיטקטורה ובינוי ערים

מנחות

מרצה ומנחה:
אדר' רות ליברטי-שלו
תרגול ועריכה:
אדר' שאדן חאמד, אדר' ג'וד ג'באלי

קורס

מאדינה ועמארה
ארכיון אדריכלות ערבית

שנה

2019



תקציר

המחקר עוסק ברחוב ג'בור יוסף ג'בור בעיר שפרעם, ומנסה לבחון את ההיסטוריה של העיר בהתייחס לחילופי האוכלוסייה, השלטונות והסגנונות הארכיטקטוניים, על מנת להבין לעומק את הכוחות שעיצבו את הרחוב. לאורך ההיסטוריה נהנה רחוב ג'בור יוסף ג'בור מהקרבה למוסדות דתיים ותיקים ומרכזיים המשתייכים לדתות השונות שהיו ועודן קיימות בשפרעם. בהתאם למסורת הבנייה הערבית, גם ברחוב זה ניתן לראות בניה של מגורים אשר מתפתחת באופן הדרגתי מדור לדור, בצמוד ומעל למסחר. ריבוי חיפויי האבן ברחוב מצביע על משמעות תרבותית עמוקה שיש לחומר זה בזהות הארכיטקטונית של המקום. זאת במקביל וכנגד השיכחה והזניחה של טכנולוגיות הבניה המסורתיות אשר עליהן מושתתת תרבות הבנייה המקומית באבן. בנסיון ללמוד על משמעותו של הרחוב כיום, כחלק משפרעם המודרנית, שאלת המחקר המנחה את הפרויקט היא כדלהלן:

מה האלמנטים המרכיבים את חזיתות הרחוב המסחרי ג'בור יוסף ג'בור בשפרעם, מה סדר ההופעה שלהם מבחינה היסטורית ומה חשיבות אלה שהשתמרו לעומת אלו שנוספו לאופי הרחוב ולמשמעותו התרבותית?

يتناول هذا البحث شارع جبّور يوسف جبّور في مدينة شفاعمرو، ويحاول دراسة تاريخ المدينة من خلال التطرّق إلى تبدّل السكّان، والأنظمة الحاكمة، والطُرُز المعماريّة فيها، من أجل الفهم المعمّق للقوى التي صمّمت الشارع. على مرّ التاريخ، استفاد شارع جبوّر يوسف جبّور من قربه للمؤسّسات الدينيّة القديمة والمركزيّة التي تتبع الديانات المختلفة، التي كانت وما زالت في شفاعمرو.

بما يتلاءم مع تراث البناء العربيّ، يمكننا أن نرى في هذا الشارع بناءً سكنيًا تطوّر بشكل تدريجيّ من جيل إلى جيل، حيث أضيفت بلصق المتاجر وفوقها مبانٍ سكنيّة.

تدلّ كثرة أنواع الكسوة الحجريّة في الشارع على المعنى الثقافيّ العميق الذي تمنحه هذه المادة للهويّة المعماريّة للمكان. هذا في مقابل إهمال ونسيان تكنولوجيا البناء التقليديّة التي تأسّست عليها ثقافة البناء المحليّة بالحجر. ضمن محاولة دراسة المعنى الحالي للشارع، كجزء من شفاعمرو الحديثة، حدّدنا سؤال البحث الذي يوجّه هذا المشروع كالتالي: ما هي العناصر التي تشكّل واجهات الشارع التجاريّ جبّور يوسف جبّور في شفاعمرو، ما هو ترتيب ظهورها من ناحية تاريخيّة، وما هي أهمية العناصر التي تمّت المحافظة عليها، مقابل تلك التي أضيفت إلى طابع الشارع ومعناه الثقافيّ؟

arالعربية