פרדסי יפו בין העבר וההווה | بيارات يافا بين الماضي والحاضر - טכניון - החממה החברתית פרדסי יפו בין העבר וההווה | بيارات يافا بين الماضي والحاضر - טכניון - החממה החברתית
סטודנטים

אסמא אבוריא, ליאור בנימין
ليئور وأسماء
הפקולטה לארכיטקטורה ובינוי ערים

מנחות

מרצה ומנחה:
אדר' רות ליברטי-שלו
תרגול ועריכה:
אדר' שאדן חאמד, אדר' ג'וד ג'באלי

קורס

מאדינה ועמארה
ארכיון אדריכלות ערבית

שנה

2019

תקציר

עבודה זו בוחנת את הרקמה העירונית העכשווית של דרום יפו דרך המשאב נופי שנעלם ממנה והוא פרדסי התפוזים. "השכבה הירוקה הנעלמת" של יפו היתה יותר מנדבך חקלאי וכלכלי של העיר. תעשיית התפוזים הייתה משאב כלכלי בקנה מידה ארצי בפלשתינה בתקופת האימפריה העות'מאנית ואף לפניה. המערכת התפקודית והעירונית שסבבה את תהליכי הגידול והייצוא של התפוזים משקפת את מערכת היחסים בין העיר לבין הפרדסים ביפו בעבר, ואת אורח החיים המקומי דאז. בעבודה זו ניסינו לבחון את יפו בעבר ובהווה דרך המשקפיים של המערכת הפרדסית , ולהבין כיצד נוצרה הרקמה הירוקה, ומה היה מערך הדרכים בין הפרדסים לבין נמל יפו ושכונות המגורים. בנוסף, חיפשנו קשרים בין רקמת הפרדסים והמערכת המארגנת של התפוזים לבין המרחב הפיזי של דרום יפו בהווה.  יצוין כי המחקר החל במספר זיהויים במקטע הדרומי של שדרות ירושלים, ועם התקדמות העבודה התפתח לנושא הפרדסים. "הרחוב הראשי" אינו מרכז העבודה, אם כי החלק ההשוואתי של העבודה מתמקד במקטע מייצג של שדרות ירושלים באיזור שיכוני חסכון שבדרום יפו.

تبحث هذه الوظيفة النسيج المدينيّ لجنوبي يافا اليوم من خلال مورد المنظر الطبيعيّ الذي اختفى منها: بيّارات البرتقال. شكّلت "الطبقة الخضراء المختفية" ليافا أكثر من مجرّد كونها مكوّنًا زراعيًّا واقتصاديًّا للمدينة، كما شكّلت صناعة البرتقال موردًا اقتصاديًا على مستوى كلّ فلسطين في الفترة العثمانيّة وقبلها. تعكس المنظومة التي انبثقت عن سيرورات زراعة وتصدير البرتقال منظومة العلاقات بين المدينة والبيّارات في الماضي، كما تعكس نمط الحياة المحليّة آنذاك. حاولنا في هذه الوظيفة أن نبحث يافا في الماضي والحاضر من منظور منظومة البيّارات، وأن نفهم كيفية تشكُّل الطبقة الخضراء، ومنظومة الطرق بين البيّارات وميناء يافا والأحياء السكنيّة. بالإضافة إلى ذلك، بحثنا عن علاقات بين طبقة البيارات والمنظومة المنظِّمة للبرتقال والحيّز الماديّ في جنوب يافا اليوم.

ومن الجدير ذكره أنّ البحث بدأ من عدّة تشخيصات في المقطع الجنوبيّ لجادة "يروشلايم"، ومع التقدّم بالعمل على الوظيفة، اتّخذ البحث طريقًا أوصلته للبيارات. موضوع "الشارع الرئيسيّ" ليس مركزيًا في هذه الوظيفة، رغم أن القسم المقارن منها يتركّز في مقطع تمثيليّ لجادة "يروشلايم" في منطقة "شيكون حيسَخون" جنوب يافا.

he_ILעִבְרִית